Solliciteren 101

Solliciteren. Het is iets waar je bijna niet aan ontkomt (tenzij je echt een mazzelaar bent), wat iedereen wel een keer gedaan heeft en wat altijd moeilijk blijft. Als Master student komt het idee ‘Ik moet nu binnenkort wel echt iets van een baan krijgen’ voor mij toch steeds dichterbij. Dan natuurlijk geen baan bij het café om de hoek of bij de bakkerij in Lutjebroek, maar iets wat me echt tof lijkt om te doen en waarvan ik ook denk dat het bij mij past. Ik heb het afgelopen half jaar regelmatig bij een culturele instelling of festival gesolliciteerd en het was iedere keer weer een uitdaging. Hierbij dus een aantal tips en tricks om het makkelijker te maken. Let wel, dit zijn persoonlijke tips (niet van fancy organisaties met tien stappenplannen etc.) dus lees ze door en beslis voor jezelf of je er wat aan hebt. Eerste tip is sowieso: oefening baart kunst!

 
Het begint natuurlijk allemaal bij de vacature. Er zijn een aantal manieren om erachter te komen of instanties mensen zoeken. Like ze bijvoorbeeld op Facebook (het Muziektheater post regelmatig vacatures eerst op Facebook). Daarnaast is de site www.culturele-vacatures.nl een goede en overzichtelijke site, waar veel organisaties vacatures op zetten. Ook zij zitten op Facebook! Je kunt ook naar de sites van de instanties surfen, al is het soms een beetje gezoek waar het kopje ‘vacatures’ staat. Natuurlijk blijft ‘Via-Via’ goud. Vraag je docent eens of hij misschien nog instanties kent die mensen zoeken (dit is ook een goede methode voor een stage)! Maar blijf sowieso actief zoeken. We zitten niet in een vakgebied waar mensen smekend naar ons toe komen of we voor ze willen werken. Wees geëngageerd, praat met mensen, slijm hier en daar een beetje, laat stiekem hints vallen dat je op zoek bent naar werk of vraag gewoon direct op de man af of ze nog mensen zoeken. Bijna alles is geoorloofd in de zoektocht naar een baan.
Zodra je jouw droomvacature hebt gevonden begint de volgende stap. Lees de vacature goed door! Wat zoeken ze precies, wat vragen ze van je, wat voor organisatie is het? Blijf niet te lang hangen op punten waar je misschien niet helemaal aan voldoet. Probeer ze juist zo om te buigen dat het wel in jouw voordeel is, wat vaak goed mogelijk is omdat ze meestal vaag omschreven zijn (‘moet verstand hebben van communicatie en brede inhoudelijke kennis van zaken hebben’). Maak in je hoofd alvast een afvinklijstje van punten waaraan je voldoet.
Als je de vacature helemaal ontleed hebt, ga je vervolgens grondig onderzoek doen naar de organisatie. Spit hun website door, zoek in kranten naar recensies, vraag mensen, stalk ze nog erger dan je crush op Facebook. Al deze informatie kan je namelijk gebruiken voor je sollicitatiebrief (én je sollicitatiegesprek, maar laten we niet op de feiten vooruit lopen) en het laat je zien wat voor soort instelling het is. Vinden ze zichzelf hip of chic, is het een jonge organisatie of juist oud, wat is de beoogde doelgroep? Allemaal dingen die goed zijn om te weten.

Zit je hoofd vol met informatie, dan volgt de volgende stap: de sollicitatiebrief.
Één ding staat voorop: er is niets zo verschrikkelijk voor mij als het schrijven van een sollicitatiebrief. Het staat ongeveer bovenaan mijn lijstje, naast hospiteren. Jezelf aanprijzen en andere mensen overtuigen waarom jij geweldig bent kan moeilijk zijn en awkward. Hierbij komt je onderzoek van pas. Formuleer gewoon puntsgewijs waarom jij aan het gevraagde voldoet. Bijvoorbeeld brede inhoudelijke kennis van zaken: ‘Tijdens mijn studie Muziekwetenschap aan de UvA (Ik heb een wetenschappelijk denkniveau!) heb ik veel verschillende vakken gevolgd (ik ben een streber en houdt ervan mezelf uit te dagen) en zowel over moderne klassieke muziek als over jazz en pop geleerd (ik heb brede inhoudelijke kennis van zaken)’. Hierbij meteen de volgende tip: een sollicitatiebrief is ook een beetje bluffen. Dat jij Jazz hebt gevolgd maar daar weinig van onthouden hebt hoeven zij niet te weten. Vertel echter altijd een mooie waarheid en geen leugen. Liegen kan je namelijk zuur komen te staan tijdens het sollicitatiegesprek, waardoor je je eigen kansen meteen verspeelt.

Vertel in je sollicitatiebrief ook over je ervaring, maar altijd in relatie tot de kwaliteiten die ze zoeken. Je uitgebreide ervaring kunnen ze ook teruglezen in je CV (daarover zo meteen meer) en het kost alleen maar ruimte. Belangrijk is namelijk dat je brief maar één A4tje is. Het is geen essay, het is je eerste kennismaking. Als ze echt in je geïnteresseerd zijn nodigen ze je wel uit voor een gesprek, waarbij je je CV en brief kan toelichten. Hierbij dus ook de tip: wees kort, bondig en to the point.
Nadat je al je kwaliteiten hebt beschreven, is het goed om te vertellen waarom je bij die organisatie wilt werken. Wat verwacht je daar te leren? Maar ook: wat kan jij toevoegen aan het bedrijf? Dit is misschien een wat moeilijkere alinea. In je vorige stuk heb je gewoon je ervaring en dingen die je in vorige posities hebt geleerd beschreven. Maar bij deze passage moet je meer in de toekomst kijken en jezelf echt aanprijzen. Besteed dus ook meer aandacht aan deze alinea.
Nadat je dit alles hebt gedaan, moet je je brief krachtig afsluiten. Goede zinnen zijn: ‘Ik hoop dat u mij uit zult nodigen voor een sollicitatiegesprek’ of ‘Ik zou graag mijn motivatie en CV mondeling komen toelichten’. Zeg dan hoe ze je kunnen bereiken als ze meer informatie willen hebben. Als je je sollicitatiebrief e-mailt, schrijf hem dan in een Word document en maak hem op alsof je echt een zakelijke brief stuurt. Sla het op als PDF en voeg hem toe in het e-mailtje. De e-mail is kort en krachtig en je verwijst naar de bijlages: ‘Hierbij wil ik solliciteren op… Ik verwijs u vriendelijke naar de bijlages voor mijn motivatiebrief en CV’.

Dan de CV! Je visitekaartje, je portfolio, je ervaring-verzamelaar. Er zijn heel veel ideeën over een goede CV, maar het is vooral belangrijk dat het jou representeert. Probeer ook hier het formaat tot één A4tje te beperken. Je kunt bijvoorbeeld je personalia in beknopte vorm ook in de voetnoot schrijven, waardoor je in de hoofdtekst meer ruimte hebt voor je ervaring. Handige dingen om er sowieso in te zetten zijn je educatie, eventuele stages, vrijwilligerswerk, bestuursfuncties en natuurlijk werkervaring. Hoe je het precies neerzet maakt niet heel veel uit, maar begin altijd met je meest recente functie en werk vanuit daar terug.
Pas je CV altijd aan op datgene waarvoor je solliciteert. Mijn voorbeeld: ik heb geen echte werkervaring (met een vaste baan) in de muziekwereld, maar heb wel wat vrijwilligerswerk gedaan en stage gelopen bij een orkest. Mijn werkervaring komt dus onderaan mijn CV (totaal irrelevant) maar mijn vrijwilligerswerk en stage komen juist meer bovenaan. Als ik solliciteer voor het Concertgebouworkest komt mijn stage bovenaan, maar als ik solliciteer voor een muziekfestival komt mijn vrijwilligerswerk bovenaan, aangezien ik bij het Grachtenfestival heb geholpen. Stuur dus niet klakkeloos altijd maar dezelfde CV op, maar bekijk hem altijd even goed en bedenk of de volgorde misschien veranderd moet worden.
Andere dingen die je aan je CV kunt toevoegen als je hem wat uitgebreider wil, zijn de talen die je spreekt, je hobby’s en je persoonlijke eigenschappen. Vooral bij dat laatste moet je opletten dat je niet hetzelfde opschrijft in je sollicitatiebrief als op je CV. Pasfoto hoeft niet trouwens, tenzij ze daar expliciet om vragen in de vacature. Je kunt je CV op-pimpen met mooie lettertypes, waarbij je belangrijke aspecten uitlicht door ze bijvoorbeeld vet te maken of in een ander lettertype te schrijven. Pas alleen op voor overmatig gebruik, anders kan het er al snel rommelig uit gaan zien. Pro-tip: laat je CV controleren door de UvA! Bij het loopbaancentrum op het Binnengasthuis terrein kan je een afspraak maken, waarbij ze jouw CV en sollicitatiebrief doorlichten en handige tips kunnen geven. Meer info: http://studentenserviceplein.uva.nl/serviceplein/content/solliciteren-en-werk-vinden/contact/contact.html. Sla je CV ook op als PDF en voeg hem toe aan je mailtje met de sollicitatiebrief. Klik op verzenden en begin met duimpje draaien!
Hopelijk geven deze tips wat meer houvast bij de eerste stap in solliciteren. Sommige dingen klinken misschien heel obvious, maar soms is het ook goed om juist bij die aspecten stil te staan. Ga vooral veel solliciteren, en vraag bij de instantie om feedback op je brief en CV. Heel veel succes!

Laura Jonker