Rutger zoals je hem nog niet kende

Rutger Helmers staat bij de meeste studenten bekend als de docent die je in het eerste jaar de muziekgeschiedenis van de 19e eeuw bijbrengt, en in het vervolg van je studie je partituuranalyse en Historische Musicologie (1800-1900) als vakken onderwijst. Maar wat zijn eigenlijk Rutgers favoriete stukken? En wat zijn Rutgers “Guilty Pleasures”?

Vanaf het moment dat we binnen kwamen, was er een ontspannen sfeer. Aan Rutgers gezicht was af te lezen dat hij er zin in had. Het leek er op dat hij benieuwd was naar onze vragen. De antwoorden vind je in dit openhartige interview!

Met dat stuk is iets eigenaardigs aan de hand, waarvan ik denk: dat wil ik niet spelen.

Wat is je favoriete klassieke stuk?
“Ik ben hopeloos in favorieten. Ik heb binnen een half uur een andere favoriet. Maar vanuit mijn onderzoek en onderwijs ben ik verknocht geraakt aan de 19e eeuw, dat is wel duidelijk [zucht diep]. Als ik dan een stuk zou moeten noemen, dan de Pianosonate in Bes van Schubert (https://www.youtube.com/watch?v=DCu4IPqQ2dU), een van zijn laatste sonates. Ik speel zelf piano, maar met dat stuk is iets eigenaardigs aan de hand, waarvan ik denk: dat wil ik niet spelen, dat wil ik niet verpesten. Dat heeft me bij andere stukken nooit weerhouden, maar van deze sonate blijf ik liever af. Het is soms moeilijk te verklaren, maar bepaalde muziek van Schubert, zoals bijvoorbeeld het langzame deel van deze sonate, heeft echt iets magisch dat moeilijk te overtreffen is.”

Wat is je favoriete stuk uit de lichte muziek?

“Dat is nog veel meer versplinterd dan klassieke muziek. Ik ben nooit zo’n fan geweest van één genre. Op school ben ik nooit met één band of één ding bezig geweest, eigenlijk altijd met meerdere dingen tegelijk. Dat maakt het ook lastig. Van oude hitjes tot singer-songwriter dingen vind ik leuk. Sommige muziek, bijvoorbeeld gabber, zal ik thuis nooit op zetten, maar ook daar kan ik de lol van inzien. Het is vaak een kwestie van de juiste knop omzetten en in de juiste stemming zijn. Als ik dingen echt niet uit kan staan, dan is het meestal te sentimenteel en te klef. Ik denk dat daar eerder m’n alarmbellen van af gaan.”
Wat is het mooiste concert waar je ooit naartoe bent geweest?

“Er zijn er een heleboel die ik zou kunnen opnoemen, maar een dat in m’n hoofd opkomt, is een concert van Maurizio Pollini in de serie Meesterpianisten. Ik was toen nog vrij jong, maar ik stond werkelijk te stuiteren aan het einde van het concert. Daarnaast ben ik een operafanaat, dus ik kan erg genieten bij de Nationale Opera. Ook in het buitenland zijn geweldige concerten te vinden. In Sint-Petersburg ben ik regelmatig in het Mariinski-Theater geweest. Ze spelen er naast de bekende opera’s van bijvoorbeeld Wagner en Mozart veel stukken die in het westen maar zelden te horen zijn: ze zijn gespecialiseerd in Russische opera en de helft van het jaar is geprogrammeerd met Russische stukken. En komend jaar komt Prins Igor in Amsterdam, daar kan ik echt naar uitkijken.”

Wat is je favoriete keuken?

“Ja, dat wordt wel de Italiaanse keuken. Die kan super lekker zijn. Vroeger was ik al fan van mijn moeders macaroni, en van een goed Italiaans restaurant wordt ik ook heel gelukkig. Ik kook zelf ook regelmatig Italiaans. Qua muziek ben ik gespecialiseerd in Rusland, maar qua keuken ben ik niet helemaal om. Ze hebben heerlijke gerechten, maar het is soms ook een beetje teveel van hetzelfde: overal een lading dille en crème fraîche overheen.”

rutger-gelati
Vakantiekiekje van Rutger, bij een Italiaanse ijscoman zo te zien.

Wat vind je het leukste aan lesgeven?

“Het leukste is als een student gegrepen wordt door een vraagstuk of muziekstuk waar je het over hebt. Soms is dat lastig. Als je in een hoorcollegesituatie zit, dan weet je lang niet altijd hoe dingen aankomen. Naast m’n werk in Amsterdam ben ik bezig in Utrecht, waar ze een cursus Nederlandse muziekcultuur hebben. Daar was laatst een student opeens helemaal enthousiast over een lied van Johannes Verhulst. Dat is wel echt een leuke gebeurtenis.”

Wat is je favoriete studentmoment?

“Toen ik bloedserieus begon te worden met studeren – dat was vooral tijdens mijn Master in Utrecht – toen kon ik naar het buitenland. Toen ben ik een half jaar in Cambridge geweest. Dat was een soort doorbraak. Daar begon ik de studie echt heel serieus te nemen. Ik had destijds nog geen idee wat ik wilde gaan doen, maar uiteindelijk kwam ik erachter dat ik iets met nationalisme en de 19e eeuw wilde gaan doen. Toen ik op zoek ging naar iemand die daar verstand van had, ben ik uiteindelijk bij Maria Frolova-Walker (specialist in Russische muziek) terechtgekomen, en zodoende ook definitief bij de Russische muziek beland.”

In een volgend leven wil ik in een strijkkwartet.

Wat is je favoriete instrument?

“Piano is m’n favoriete instrument. Ik heb ook wel eens geroepen, in een volgend leven wil ik in een strijkkwartet, maar ik weet nog altijd niet met welk instrument. Ik speel piano sinds mijn elfde, maar nu komt het er niet meer zoveel van. Ik heb een dochtertje van bijna twee: wanneer ze slaapt wil ik haar liever niet wekken, en wanneer ze wakker is komt ze als ik speel naast de piano staan en slaat ze vrolijk mee op de toetsen. Zo’n instrument fascineert zo’n kleine ook wel weer.”

Wat is je Guilty Pleasure?

“Een ding waar ik veel lol aan heb is van die oude disco. Jaren ’70 en ’80 discomuziek, viooltjes, Boney M. De meeste klassiek georiënteerde mensen keuren het af, maar een van die hele foute dingen zijn bijvoorbeeld ‘discoficaties’ van klassieke muziek. Je hebt zo’n nummer Night On Disco Mountain, waar ze Moessorgski’s stuk met een disco-sausje overgieten (https://www.youtube.com/watch?v=8P-5yiAUbg4). Het resultaat is enigszins dubieus, maar stiekem kan ik daar heel veel lol aan beleven. Dat hebben ze dan toch eigenlijk wel heel goed gedaan.”

Op zaterdagvond doe ik niet aan werken, dan zit ik vaak gewoon thuis. Dat is een beetje het lot van de jonge vader, ben ik bang.

Wat is je favoriete bezigheid in je vrije tijd?

“Tegenwoordig heb ik vaak nog colleges voor te bereiden op zondagen, dus veel vrije tijd heb ik niet. In eerste instantie zou ik graag dingen met m’n dochtertje doen. Piano spelen is ook een van die dingen die ik meer zou willen doen. Vaak lekker ontspannen, boekje lezen, als het even kan naar concerten, dat vind ik heerlijk. Op zaterdagvond doe ik niet aan werken, dan zit ik vaak gewoon thuis. Dat is een beetje het lot van de jonge vader, ben ik bang. Soms ga ik wel ergens heen om een concert te bezoeken of wat te drinken of zoiets. Ik woon in Utrecht, Utrecht bevalt me. We hebben nu al bijna twee jaar een nieuw huis en afgelopen zomer waren we een hele tijd aan het klussen. Een van de tragische dingen is dat de stereo nog steeds niet staat, ik zit nu vaak boven met een koptelefoontje. Maar hopelijk krijgen we het binnenkort af.”


Door Carine Hartman en Martijn Munk

Eindredactie door Rahul Gandolahage